DSpace Collection:https://elib.psu.by/handle/123456789/244952026-04-17T05:15:09Z2026-04-17T05:15:09Z«Поле культуры» ў традыцыйным светапоглядзе беларусаў Падзвіння (паводле твораў Яна Баршчэўскага)Лобач, У. А.https://elib.psu.by/handle/123456789/245402023-06-14T10:51:53Z2008-01-01T00:00:00ZTitle: «Поле культуры» ў традыцыйным светапоглядзе беларусаў Падзвіння (паводле твораў Яна Баршчэўскага)
Authors: Лобач, У. А.
Abstract: На падставе аналізу твораў Яна Баршчэўскага характарызуецца сімволіка элементаў культурнага ландшафту (дарога, храм, кірмаш, карчма, могілкі) у традыцыйнай карціне свету беларусаў Падзвіння першай паловы XIX стагоддзя. Прыходзім да высновы, што аб’екты культурнай прасторы, згодна з асаблівасцямі міфалагічнага мыслення, выконвалі не толькі ўтылітарную, але і сімвалічную функцыю, што дазваляла з іх дапамогай мадэляваць карціну свету і канкрэтызаваць уяўленні чалавека пра яго. Паказана, што ў традыцыйнай карціне свету беларусаў Падзвіння першай паловы XIX стагоддзя ў якасці базавых прасторавых кампанентаў фігуруе «свой» свет (зведаная і засвоеная ў выніку гаспадарчай і духоўнай дзейнасці прастора) і свет «чужы» («далёкая старана», рэальная камунікацыя з якой адсутнічала альбо была спарадычнай). Асобнае месца ў міфапаэтычнай карціне свету займае дарога, што злучае ўсемагчымыя локусы і полюсы Сусвету і выконвае функцыю універсальнай камунікацыйнай ніткі, якая сшывае ў адно цэлае прасторавае палатно Культуры.2008-01-01T00:00:00ZАрхеологическое изучение истории сельского хозяйства на территории БеларусиРиер, Я. Г.https://elib.psu.by/handle/123456789/245392023-06-14T10:51:14Z2008-01-01T00:00:00ZTitle: Археологическое изучение истории сельского хозяйства на территории Беларуси
Authors: Риер, Я. Г.
Abstract: Рассматривается историография археологического изучения сельского хозяйства на территории Беларуси в широком хронологическом контексте. Подчёркивается приоритетное значение археологии в деле изучения аграрной истории. Ставится задача расширения источников по средневековой аграрной проблематике методами археологической науки, которая должна сопровождаться его общеисторической интерпретацией. Анализируется состояние базы источников аграрной археологии Средневековья на территории Беларуси, представлена оценка результатов его научной интерпретации. Выделены основные этапы аграрного изучения Беларуси. Впервые комплексно представлена историография истории сельского хозяйства Беларуси, приводится оценка результатов работы белорусских и зарубежных археологов по проблеме. Обозначены перспективы дальнейшего изучения аграрной археологии. Территориальный охват памятников археологии достаточно обширен, однако аграрная археология позднего средневековья Восточной Беларуси (Могилевского Поднепровья и Посожья) остается почти не изученной.2008-01-01T00:00:00ZПахавальны абрад некропалей полацкіх культавых будынкаў XII – XIII стагоддзяўВайцяховіч, А. В.https://elib.psu.by/handle/123456789/245382023-06-14T10:51:14Z2008-01-01T00:00:00ZTitle: Пахавальны абрад некропалей полацкіх культавых будынкаў XII – XIII стагоддзяў
Authors: Вайцяховіч, А. В.
Abstract: Разглядаюцца хрысціянскія пахавальныя традыцыі, звязаныя непасрэдна з будаўніцтвам у Полацку спачатку драўляных, а затым і мураваных храмаў. Вакол іх, як і ў суседніх княствах, пачынаюць фарміравацца могілкі, не выключаны пахаванні і ўнутры будынкаў. Гэты працэс супадае з асноўнай тэндэнцыяй фарміравання хрысціянскіх гарадскіх некропаляў ва ўсходнеславянскіх землях – пахавальных комплексаў, зробленых падчас функцыянавання храмаў. Ускосныя сведчанні аб іх наяўнасці выяўлены ў пяці полацкіх мураваных культавых збудаваннях. У Полацку ў якасці княскіх пахавален маглі выступаць Пятніцкая царква Барысаглебскага манастыра, царква на Ніжнім замку, прыбудовы да Сафіі і магчыма крыпта ў храме-пахавальні Ефрасіннеўскага манастыра, які служыў для пахавання кліра. Да XII ста-годдзя ўсталяваўся кананічны пахавальны абрад, згодна з якім заможных нябожчыкаў і вышэйшы клір хавалі ўнутры культавых збудаванняў, больш простых – на звычайных могілках. Ён уключаў абмыванне цела памерлага, апрананне яго ў адзенне адпаведна сацыяльнаму статусу нябожчыка, транспартыроўку яго ў храм для адпявання і затым пахаванне непасрэдна ў храме альбо побач з яго сценамі. Найбольш пашыранай формай пахавальнага аб’ёму XII – XIII стагоддзяў у мураваных храмах Полацка з’яўляюцца цагляныя саркафагі, якія размяшчаліся пад падлогай храма. Вонкавая паверхня мураваных саркафагаў тынкавалася і аздаблялася роспісам. Паўзакрытыя аркасольныя нішы аздабляліся мазаікай са смальты. Акрамя цагляных саркафагаў выкарыстоўваліся аб’ёмы, зробленыя з шыферных пліт. Але галоўнай адметнасцю пахавальных комплексаў XII – XIII стагоддзяў у мураваных культавых будынках з’яўляецца наяўнасць падземных крыпт.2008-01-01T00:00:00ZСемейная жизнь жителей Могилёва в XVI – XVII векаАлексейчикова, Н. Н.https://elib.psu.by/handle/123456789/245372023-06-14T10:51:14Z2008-01-01T00:00:00ZTitle: Семейная жизнь жителей Могилёва в XVI – XVII века
Authors: Алексейчикова, Н. Н.
Abstract: Рассматривается одна из мало изученных проблем – имущественные взаимоотношения в семьях горожан в XVI – XVII века. Освещаются вопросы, касающиеся различных видов собственности семьи, права членов семьи, в первую очередь супругов, по отношению к имеющемуся в семье имуществу. Исследуются взаимоотношения, возникающие между близкими людьми в результате реализации своих имущественных прав, а также конфликтные ситуации между различными категориями родственников и обусловленные их имущественными претензиями по отношению друг к другу. Исследования актовых книг Могилевского магистрата позволяют сделать выводы об имущественных взаимоотношениях в семье в XVI – XVII века. Рассматриваемые вопросы позволяют не только рассмотреть экономическую составляющую семейной жизни наших предков, но и лучше понять атмосферу, которая складывалась в семьях белорусских горожан в XVI – XVII веках.2008-01-01T00:00:00Z