https://elib.psu.by/handle/123456789/24541 2026-04-07T09:59:30Z 2026-04-07T09:59:30Z Траццяк, З. І. Tratsiak, Z. https://elib.psu.by/handle/123456789/24569 2023-06-14T10:59:11Z 2020-01-01T00:00:00Z

Title: Рэцэпцыя матыва «вяртанне» ў беларускай прозе ХХ ст. Authors: Траццяк, З. І.; Tratsiak, Z. Abstract: Артыкул прысвечаны спецыфіцы мастацкага ўвасаблення матыва «вяртанне» ў беларускай прозе ХХ ст. Вызначаецца яго арганічная повязь з яшчэ адным скразным для айчыннай літаратуры матывам – «навалы-кантынуума». Прасочваецца тэндэнцыя да разгляду псіхафізічных праблем прыватнага персанажа-франтавіка ў сукупнасці з агульнаграмадскімі. Робіцца акцэнт на пільнай патрэбе герояў знайсці адэкватныя моўныя сродкі, здольныя перадаць не толькі падзейны, але і эмацыйны складнік перажытага. Падкрэсліваецца надзвычайная важкасць абсалютнай праўдзіўсці як асноўновы ўзаемаадносін сумленнага персанажа-ветэрана са светам.= The article deals with ‘der Weg zurück’ motive in the twentieth century Belarusian fiction. Its organic link with another transversal motive (‘continuous war’) typical to the national literature is determined. The tendency to consider the psycho-physical problems of a private character (who is an ex-combatant) in combination with the public ones is studied. The characters’ need to find adequate language tools that can convey not only the event, but also the emotional component of their experience is emphasized. The extreme importance of the absolute trustworthiness in the relations of an honest veteran-character and the world is pointed out.

2020-01-01T00:00:00Z Иоскевич, М. М. Ioskevich, M. https://elib.psu.by/handle/123456789/24568 2023-06-14T10:59:11Z 2020-01-01T00:00:00Z

Title: «Мертвый мир» царской империи в белорусских романах на революционную тематику Authors: Иоскевич, М. М.; Ioskevich, M. Abstract: Литература является одним из средств, внедряющим социальный миф в сознание масс. Социальный миф советской эпохи провозгласил установление справедливого государственного устройства – Великая Октябрьская социалистическая революция открыла новую эру в истории человечества. Это утверждение раскрывается прежде всего в произведениях революционной тематики. Они обладают очевидным мифологическим подтекстом, в основе которого лежит предание о происхождении нового мира, а также о подвигах новых героев. В романах революционной тематики перед авторами стояла задача изобразить жизнь в царской империи в негативном ключе, заставить читателя почувствовать необходимость перемен, которые принесла революция. Достичь этого представлялось возможным через придание изображению дореволюционной жизни признаков мифологического «мертвого мира», которые раскрываются через символические мортальные мотивы, вызывающие негативное читательское восприятие: «мертвый мир» детства, засилье старых обычаев и традиций, преобладание у персонажей материально-телесного интереса, хаотический ландшафт. Пребывание героя в «мертвом мире», выступающем в начале романов в качестве экспозиции, способствует развитию основной функции протагониста – противостоять «мертвому пространству», стремиться преобразовать его, «оживить».= Literature is one of the means of introducing social myth into the consciousness of people. The social myth of the Soviet era proclaimed the establishment of an equitable state system – the Great October socialist revolution started a new era in the history of mankind. This theme is revealed primarily in the works devoted to revolutionary activities. They have an obvious mythological implication, which is based on the legend of origin of the new world, as well as the exploits of new heroes. In the novels of revolutionary theme authors had to portray life in the tsarist Empire in a negative way, to make a reader feel the need for change which the revolution had brought. The image of pre-revolutionary life acquired traits of the mythological “dead world”, which are revealed through symbolic mortal motifs that cause negative readers’ perception: “the dead world” of childhood, the dominance of old customs and traditions, the predominance of material interest for characters, the chaotic landscape. Acting at the beginning of novels as an exposition “the dead world” promotes development of the main function of a protagonist – to resist “the dead world” and transform it.

2020-01-01T00:00:00Z Вялюга, С. А. Vialiuha, S. https://elib.psu.by/handle/123456789/24567 2023-06-14T10:59:11Z 2020-01-01T00:00:00Z

Title: Новы герой у беларускім рамане пачатку ХХ ст. (па творах «Сокі цаліны» Ц. Гартнага і «Запіскі Самсона Самасуя» А. Мрыя) Authors: Вялюга, С. А.; Vialiuha, S. Abstract: Разглядаюцца раманы Ц. Гартнага «Сокі цаліны» і А. Мрыя «Запіскі Самсона Самасуя», якія паказваюць уплыў на светапогляд і паводзіны герояў рэвалюцыйных падзей пачатку ХХ ст. на тэрыторыі Расійскай імперыі. Гэтыя падзеі выклікалі неабходнасць сацыялізацыі цэлых пакаленняў у абсалютна непрадказальную з практычнай кропкі погляду сістэму, але ў ідэалагічным плане заснаванай на жорсткай камуністычнай платформе. У рамане Ц. Гартнага герой актыўна падтрымлівае рэвалюцыю і новыя павевы, прымаючы ў іх непасрэдны ўдзел. У творы А. Мрыя герой-прыстасаванец, які выкарыстоўвае абставіны ва ўласных інтарэсах, падрываючы знутры саму сутнасць рэвалюцыйных пераўтварэнняў у краіне. Абедзве лініі паводзін былі характэрнымі для часоў дыктатуры пралетарыяту.= The article analyzes Virgin Land Juices by T. Gartny and Samson Samasui’s Notes by A. Mriy. The novels show how the revolutionary events of the early XXth century on the Russian Empire territory influenced the world view and the behavior of their participants. From a social point of view, these events necessitated the socialization of several generations into a completely unpredictable system, ideologically based on a rigid communist platform. In T. Gartny’s novel the character actively supports the revolution and new trends taking them directly. As far as the A. Mriy’s work is concerned, the character is a timeserver who uses circumstances for personal gain undermining the essence of the revolutionary transformations in the country. Their behavior is typical for the period of dictatorship of the proletariat.

2020-01-01T00:00:00Z Брынина, Е. С. Brynina, E. https://elib.psu.by/handle/123456789/24566 2023-06-14T10:59:11Z 2020-01-01T00:00:00Z

Title: Поэтика художественной детали в трилогии И. Мележа «Полесская хроника» Authors: Брынина, Е. С.; Brynina, E. Abstract: Рассмотрены и проанализированы различные виды художественной детали в трилогии Ивана Мележа «Полесская хроника». Особую роль художественные детали «Полесской хроники» играют в создании образа персонажей, передавая глубину характеристики и психологического состояния с помощью мелких штрихов. Художественная деталь обеспечивает достоверность и мотивированность образов, отражая суть художественного целого и становясь микрообразом, сочетающим в себе психологическую содержательность, выразительность и типизирующую сущность. Представлена классификация всех использованных автором в трилогии деталей, а также рассмотрены их импликативные возможности. На примере романов трилогии исследована возможность трансформации художественной детали в символ.= Various types of artistic details in the trilogy "The Polesye Chronicle” by Ivan Melezh are reviewed and analyzed in the article. Artistic details in "The Polesye Chronicle" play a special role in creating the image of characters, conveying the depth of characteristics and psychological state with the help of small touches. An artistic detail ensures the authenticity and motivation of the images, reflecting the essence of the artistic whole and becoming a microimage combining psychological content, expressiveness and typifying essence. The scientific novelty of this work lies in the fact that the article presents the classification of all the details used by the author in the trilogy, their implicative possibilities are considered. The possibility of transforming of an artistic detail into a symbol has been investigated on the example of the trilogy novels.

2020-01-01T00:00:00Z