https://elib.psu.by/handle/123456789/29994 2026-04-15T22:26:09Z 2026-04-15T22:26:09Z Апанасовіч, Н. Г. Apanasovich, N. https://elib.psu.by/handle/123456789/30012 2023-06-14T11:05:47Z 2022-01-01T00:00:00Z

Title: Пераасэнсаванне сацыяльных стэрэатыпаў у тэтралогіі Вячаслава Адамчыка Authors: Апанасовіч, Н. Г.; Apanasovich, N. Abstract: На матэрыяле тэтралогіі В. Адамчыка разглядаюцца сацыяльныя стэрэатыпы, звязаныя з прыходам савецкай улады ў Заходнюю Беларусь у перадваенны час. У тэтралогіі адлюстраваны праявы савецкага, якія маркіравалі жыццё на памежжы ў той час. Пісьменнік раскрывае праблематыку ўспрымання савецкай улады мясцовым насельніцтвам, узаемадзеянні з ёй праз прызму моўнага пытання, надзеі і расчараванні сацыяльнай палітыкай, праявы фармалізму і спекулятыўнасці савецкіх кіраўнікоў. Пераасэнсаванне дадзенага этапу ў гісторыі беларусаў В. Адамчык паказвае з пазіцыі вяскоўца, яго будзённага жыцця, адносін да пераразмеркавання зямлі і ўласнасці. Экскурс у недалёкую гісторыю дазволіў пісьменніку правесці паралелі з тым, што адбылося, раскрыць неадназначнасць сацыяльна-палітычных і культурна-эканамічных пераўтварэнняў любой улады для селяніна-беларуса. Аналіз матэрыялу дазваляе зрабіць выснову пра пазіцыю пісьменніка: разбураныя лёсы, калектывізацыя, высылкі і рэпрэсіі – тая цана, якую заплаціў беларускі народ савецкай уладзе. Прадстаўлены ў тэтралогіі ракурс пераасэнсавання сацыяльных стэрэатыпаў савецкага пашырае тэматыку этнанацыянальнага дыскурсу, з'яўляецца актуальным і на сённяшні дзень.= Based on the material of V. Adamchik's tetralogy, social stereotypes associated with the arrival of Soviet power in Western Belarus in the pre-war period are considered. The novels reflect the manifestations of the Soviet, which mark life on the border at this time. The writer reveals the problems of the perception of Soviet power by the local population, interaction with it through the prism of the language issue, hopes and disillusionment with social policy, the manifestation of formalism and speculativeness of Soviet leaders. Reinterpretation of this stage in the history of Belarusians V. Adamchik shows from the position of a peasant, his daily life, attitude to the redistribution of land and property. An excursion into recent history allowed the writer to draw parallels with what is happening, to reveal the ambiguity of socio-political and cultural-economic transformations of any government for a Belarusian peasant. The analysis of the material allows us to conclude about the writer's position: destroyed destinies, collectivization, exile and repression are the price paid by the Belarusian people to the Savets authorities. The perspective of rethinking the Soviet social stereotypes presented in the tetralogy expands the subject of ethno-national discourse, and is relevant today.

2022-01-01T00:00:00Z Багарадава, Т. Р. Bagaradava, T. https://elib.psu.by/handle/123456789/30010 2023-06-14T11:05:47Z 2022-01-01T00:00:00Z

Title: Трансфармацыя мастацкіх катэгорый і вобразаў пры асваенні ваеннай тэмы В. Быкавым у аповесці 1980 – 1990-х гг. Authors: Багарадава, Т. Р.; Bagaradava, T. Abstract: Разглядаецца эвалюцыя мастацкіх вобразаў і катэгорый у жанры аповесці вядомага класіка беларускай літаратуры В. Быкава ў перыяд 1980-х – 1990-х гг. Аналізуюцца так званыя «гарызантальныя» літаратурныя ўплывы, якія выяўляюцца праз мастацкія ўзаемадачыненні пісьменніка з іншымі аўтарамі (пераважна прадстаўнікамі «лейтэнанцкай прозы»), равеснікамі, калегамі па пяру. Прасочваецца мастацкі шлях В. Быкава ад ўвасаблення ідэй «рэмаркізму», партызанскіх аповесцей да прытчава-парабалічнага адлюстравання рэчаіснасці і выкарыстання экзістэнцыйнай эстэтыкі. Антываенны пафас і рэалізм выводзяць мастака, а разам з тым і нацыянальнае пісьменства, на сусветны ўзровень. Былы франтавік В. Быкаў у літаратуры займаўся перш за ўсё пошукамі чалавека, што выявілася праз ідэйна-эстэтычную паэтыку жанра аповесці.= The evolution of artistic images and categories in the genre of the novel by the famous classic of Belarusian literature V. Bykov in the period of the 1980s – 1990s is considered. The so-called «horizontal literary» influences are analyzed, expressed through the writer's artistic relationships with other authors (mainly representatives of «lieutenant prose»), peers, colleagues in pen. V. Bykov's artistic path is traced from the embodiment of the ideas of «remarkism», partisan stories to the parable-parabolic reflection of reality and the use of existential aesthetics. Anti-war pathos and realism bring the artist, and at the same time, the national writing, to the world level. The former front-line soldier V. Bykov in literature was primarily engaged in the search for a person, which is manifested through the ideological and aesthetic poetics of the novel genre.

2022-01-01T00:00:00Z Гладкова, Г. А. Hladkova, H. https://elib.psu.by/handle/123456789/30009 2023-06-14T11:05:47Z 2022-01-01T00:00:00Z

Title: Мастацкая рэцэпцыя гісторыі XVI стагоддзя ў трылогіі Яна Кантрымовіча-Агінскага «W promieniach sławy»: узяцце Полацка Authors: Гладкова, Г. А.; Hladkova, H. Abstract: У артыкуле на матэрыяле гістарычнай аповесці Яна Кантрымовіча-Агінскага «W promieniach sławy» разглядаецца мастацкая рэцэпцыя ваенных падзей другой паловы XVI стагоддзя – паход караля Рэчы Паспалітай Стэфана Баторыя на Полацк і ўзяцце горада ў 1579 годзе як частка заключнага этапа Лівонскай вайны. Адзначана спецыфіка аўтарскай інтэрпрэтацыі гістарычнага матэрыяла, выяўлена гісторыяграфічная крыніца, якая была пакладзена ў аснову аповесці, улічаны ўплыў нацыянальнага стэрэатыпу, які праявіўся ў адборы пісьменнікам фактаў і асаблівасцях іх мастацкай трансляцыі. Неабходная ўвага нададзена кампазіцыйным прыёмам, якія дазволілі Я. Кантрымовічу-Агінскаму спалучыць у адзінстве два асобныя эпізоды тагачаснай гісторыі: спробу арганізаваць замах на жыццё польскага караля і кіраўніцтва С. Баторыем штурмам умацаванняў Полацка. Вылучаны асноўныя прыёмы стварэння мастацкіх вобразаў (ідэалізацыя, мастацкі паралелізм і інш.).= The article, based on the material of the historical novel by Jan Kontrimovich-Oginsky «In the rays of glory», examines the artistic reception of the military events of the second half of the XVI century – the campaign of the King of the Polish-Lithuanian Commonwealth Stefan Batory to Polotsk and the capture of the city in 1579 as part of the final stage of the Livonian War. The specificity of the author's interpretation of the historical material is noted, the historiographic source that forms the basis of the story is revealed, the influence of the National stereotype that manifested itself in the selection of facts for writers and the features of their artistic translation is taken into account. Attention is also paid to compositional techniques that allowed J. Kontrimovichts-Oginsky to combine two separate episodes of the then history into a unity: an attempt to organize an attempt on the life of the Polish king and the leadership of S. Batory assault on Polotsk. The main methods of quarreling of artistic images are highlighted (idealization, artistic parallelism etc.).

2022-01-01T00:00:00Z Жук, А. С. Zhuk, A. https://elib.psu.by/handle/123456789/30008 2023-06-14T11:05:47Z 2022-01-01T00:00:00Z

Title: Особенности повествования в романе У. Коллинза «Опавшие листья» Authors: Жук, А. С.; Zhuk, A. Abstract: В статье анализируются повествовательные особенности романа У. Коллинза «Опавшие листья». Данное произведение отличается автобиографичностью, острой критикой морального облика викторианского общества и политического уклада страны. Особое место в романе отводится главному герою. Автор сравнивает уклад жизни и моральные ценности утопического места Тадморской общины и Лондона через призму восприятия главного действующего лица. В романе можно выделить ряд черт, нехарактерных для более ранних работ У. Коллинза: структура произведения, введение новых образов и проблематики, критика среднего класса и общества в целом за нежелание изменить социально-политическую ситуацию.= The article analyzes the narrative features of the novel «The Fallen Leaves» by W. Collins. This work is notable for its autobiographical context, sharp criticism of the moral character of Victorian society and the political structure of the country. A special place in the novel is given to the main character, through whom the author compares the utopian place of the Tadmor community and London’s way of life and moral values. In the novel, it can be found a number of features that are uncharacteristic for Collins’s earlier works like the structure of the work, the introduction of new images and problems, criticism of the middle class and society as a whole for unwillingness to change the socio-political situation.

2022-01-01T00:00:00Z