https://elib.psu.by/handle/123456789/25093 2026-04-07T16:51:31Z https://elib.psu.by/handle/123456789/25127 Title: Курганы і гарадзішчы ў міфапаэтычнай карціне свету беларусаў Authors: Лобач, У. А. Abstract: Разглядаюцца сімвалічны статус і рытуальная роля археалагічных помнікаў (курганоў і гарадзішчаў) у міфапаэтычнай карціне свету беларусаў. Прыходзім да высновы, што ў міфалагічных уяўленнях беларусаў курганы і гарадзішчы выступаюць як аб’екты антрапагеннага паходжання, але пры гэтым увасабляюць кантактныя, памежныя локусы, якія злучаюць «гэты» і «той» свет не столькі ў прасторавым, колькі ў дыяхронным вымярэнні. Разам з тым вобраз адзіночнага кургана (радзей – гарадзішча) у беларускім фальклоры суадносіцца з сімволікай Міфалагічнай Гары і можа мадэляваць Цэнтр Сусвету. Курганы і гарадзішчы ў беларускай народнай культуры выконвалі надзвычай важную функцыю ў якасці тапаграфічна апрадмечанай калектыўнай памяці (фальклорнай гісторыі) і адлюстроўвалі найбольш знакавыя і драматычныя падзеі ваеннай гісторыі для канкрэтнай мясцовасці. Функцыянальная роля курганаў і гарадзішчаў у рытуальным жыцці беларускай традыцыйнай супольнасці залежыла не толькі ад іх месца ў міфапаэтычнай карціне свету, але і ад канкрэтнага размяшчэння ў сістэме «рэальнай прасторы». 2007-01-01T00:00:00Z https://elib.psu.by/handle/123456789/25126 Title: Абшчына ў дзяржаўных уладаннях усхода Беларусі ў XVI – першай палове XVII стагоддзя Authors: Голубеў, В. Ф. Abstract: Даследуецца абшчына як форма сялянскай самаарганізацыі ў Падзвінскіх і Падняпроўскіх гаспадарскіх валасцях у ХVІ – першай палове ХVІІ стагоддзя. Дэталева разглядаецца роля сялянскай абшчыны ў грамадскім і гаспадарчым жыцці беларускай вёскі; адзначана месца старца ў сістэме сельскага самакіравання. Паказана, што значныя асаблівасці сацыяльна-эканамічнага і палітычнага развіцця ўсходняга рэгіёну Беларусі паўплывалі на палітыку ўладаў адносна насельніцтва дзяржаўнай вёскі, затармазілі працэсы індывідуалізацыі сялянскіх гаспадарак. У дзяржаўных уладаннях усхода Беларусі сельская (валасная) абшчына не толькі захавалася як форма сялянскага самакіравання, але і стала асноўным інстытутам, праз які ажыццяўляліся адносіны фееадальна-залежнага насельніцтва з дзяржавай у павіннаснай і сацыяльнай сферах. 2007-01-01T00:00:00Z https://elib.psu.by/handle/123456789/25124 Title: Стеклянные изделия из раскопок Шкловского замка и места Шкловского Authors: Маркович, Л. Г. Abstract: Изучение изделий из стекла позволяет более полно охарактеризовать материальную культуру замков и городов XVI – XVIII веков, а также дополнить сведения по истории развития стеклоделия на территории Беларуси в указанный период времени. В результате археологических работ на территории Шкловского замка и прилегающего к нему места Шкловского собрана значительная коллекция стеклянной посуды и оконного стекла. Автор статьи ставит перед собой цель проследить этапы бытования стеклянных изделий в материальной культуре Шкловского замка и места Шкловского в XVII – первой половине XVIII века. Для этого необходимо рассмотреть категории и отдельные группы, на которые подразделяются изделия из стекла, описать технологию их производства, определить типы посуды и оконного стекла, характерные для замковой и городской культуры. В основу классификации шкловских стеклянных изделий положена система технологических (сырье, формовка, техника обработки поверхности сосуда) и морфологических (параметры сосуда, типология его элементов, назначение изделия) признаков. В коллекции представлены тара для хранения жидкостей, сосуды для питья, аптечная посуда, оконное стекло. 2007-01-01T00:00:00Z https://elib.psu.by/handle/123456789/25123 Title: Развитие советского государства в межвоенный период в зарубежной и отечественной историографии: от социальной к «культурной» истории Authors: Рытов, А. В. Abstract: Исследуется эволюция подходов к истории советского государства в 1920 – 1930-х годах в работах отечественных и зарубежных историков. Освещается развитие исторических интерпретаций взаимодействия власти и общества в СССР в советской и англо-американской историографии ХХ века. Раскрывается сдвиг в сторону культурологических подходов к советскому прошлому, произошедший в последние десятилетия под воздействием постмодернистских тенденций в исторической науке. В качестве главной черты современных советологических исследований называется стремление историков «понять» людей советской эпохи, выявить их систему ценностей и представлений о мире, о власти, о самих себе. Предлагается формализованная схема интерпретаций советской истории в «тоталитарной» модели, социально ориентированных исследованиях и «культурной истории». 2007-01-01T00:00:00Z