https://elib.psu.by/handle/123456789/48095 2026-04-26T15:28:55Z https://elib.psu.by/handle/123456789/48105 Title: Итоги археологического исследования территории бывшего Францисканского монастыря в г. Полоцке в 2022 г. Authors: Соловьёв, А. А.; Solovyov, A. Abstract: В статье приведены первые итоги археологического исследования одного из слабо изученных монастырских ансамблей Полоцка – Францисканского монастыря. Сегодня от некогда обширного комплекса зданий со-хранился только келейный корпус. Культурные слои, связанные с первоначальной историей обители, были выяв-лены лишь в одном шурфе и представлены остатками сгоревшей деревянной постройки XVII в. Во второй поло-вине XVIII в. на её месте из кирпича возводят костёл и келейный корпус. Закрытие францисканского монастыря и изгнание его монахов по причине участия в шляхетском восстании 1831 г. привело к запустению конструкций укрепления берега, что, в свою очередь, вызвало смещение грун-тов, трещины зданий и сползание комплекса в сторону реки. К 60-м годам ХІХ в. раскрытие трещин (прежде всего, поперечных) на стенах и сводах костёла приняло угрожающий характер, поэтому весь монастырский комплекс власти продали под снос. Костёл же, как наиболее аварийный объект, новым владельцем был оперативно и тщательно разобран. Шурфы на территории памятника и зондажи в монастырском корпусе выявили фрагмент стены и ряд артефактов внутреннего убранства храма. 2025-01-01T00:00:00Z https://elib.psu.by/handle/123456789/48104 Title: Вопросы изучения стеклянной тарной посуды Позднего Средневековья и Нового времени в историографии сопредельных с Беларусью стран Authors: Федорук, Д. А.; Fedoruk, D. Abstract: Статья посвящена краткой характеристике историографии сопредельных с территорией Беларуси стран (России, Литвы, Латвии, Украины, Польши), где рассматриваются различные аспекты стеклянной тарной посуды конца XVI – начала XX вв. Выделяются основные моменты изучения вопроса в каждой из стран, акцентируется внимание на наиболее значимых исторических и археологических монографиях и публикациях по теме. Предложено выделить два основных этапа: 1) середина – конец ХХ в., когда основные работы посвящались разнообразным аспектам истории производства стекла; 2) 1990-е – настоящее время, характеризуется изучением отдельных категорий стеклянных артефактов конкретных памятников. Отдельно актуализируются проблемные вопросы, характерные для каждой из стран по настоящее время (отсутствие общепринятой терминологии и типологии стеклянных тарных изделий и т.д.). 2025-01-01T00:00:00Z https://elib.psu.by/handle/123456789/48107 Title: Інжынерныя аб’екты транспартнай інфраструктуры на беларускіх землях Вялікага Княства Літоўскага ў другой палове 60-х гг. XVIII ст. (на прыкладзе Віцебскага, Мсціслаўскага ваяводстваў і Аршанскага павета) Authors: Дзятчэня, А. А.; Dziatczenia, A. Abstract: Мэтай дадзенай працы з’яўляецца вызначэнне асаблівасцей функцыянавання інжынерных аб’ектаў транспартнай інфраструктуры на беларускіх землях ВКЛ у другой палове 1760-х гг. на прыкладзе Віцебскага, Мсціслаўскага ваяводстваў і Аршанскага павета. З выкарыстаннем выяўленых крыніц у артыкуле былі разгледжаны асноўныя падыходы дзяржаўнай улады да стварэння эфектыўнай дарожнай сістэмы. Праведзены аналіз стану спецыяльных збудаванняў (гаці, грэблі, масты), якія выкарыстоўваліся для пераадолення цяжка-праходных участкаў і паляпшэння ўмоў перамяшчэння. Вызначаны тэхналогіі і матэрыялы, якія выкарыстоўваліся для будаўніцтва дадзеных збудаванняў. Выяўлены асаблівасці спагнання мыта за іх выкарыстанне. Вынікі даследавання могуць быць выкарыстаны пры падрыхтоўцы навучальных дапаможнікаў, лекцыйных курсаў і абагульняючых прац па гісторыі Беларусі другой паловы XVIII ст. 2025-01-01T00:00:00Z https://elib.psu.by/handle/123456789/48110 Title: Рэгуляванне сялянскага перасялення з боку мясцовай улады ў пачатку ХХ ст. (на прыкладзе Мінскай губерні) Authors: Страленя, Г. А.; Stralenia, H. Abstract: У ходзе рэформы мясцовага кіравання быў уведзены інстытут земскіх начальнікаў. Новыя органы кіравання атрымалі значныя паўнамоцтвы для ажыццяўлення ўлады ў вёсцы. У іх абавязкі ўваходзіў кантроль за сялянскім самакіраваннем, пазямельнае ўладкаванне, вырашэнне канфліктаў, якія пры гэтым узнікалі. Асаблівасцю новага інстытута ўлады была наяўнасць судовых паўнамоцтваў. Кола абавязкаў земскіх начальнікаў пашыралася, што было звязана з сацыяльнымі і палітычнымі зменамі ў краіне. У сувязі з гэтым яны павінны былі кантраляваць і пытанні сялянскага перасялення. У артыкуле разглядаецца дзейнасць земскіх начальнікаў па рэгуляванні пытан-няў перасялення сялян у іншыя рэгіёны Расійскай імперыі, адлюстравана трансфармацыя іх паўнамоцтваў у гэтай сферы, паказаны змены ў іх дзейнасці, звязаныя з сацыяльнымі і палітычнымі пераўтварэннямі. 2025-01-01T00:00:00Z