"Культурныя" запазычаннi старабеларускай мовы

Abstract

З улікам комплексных даных помнікаў пісьменнасці (старажытнарускіх і старабеларускіх), этымалагічных і дыялектных звестак прааналізаваны некаторыя назвы тэкстыльнай наменклатуры, узнікненне якіх абумоўлена развіццѐм гандлѐва-эканамічных адносін у Вялікім княстве Літоўскім. Кампаненты тэматычнай групы маюць розныя генетычныя вытокі, узыходзячы да кітайскай («камка»), тамільскай («кіндзяк»), цюркскай («адамашка»), нямецкай («едваб») крыніц. Фанетычная адаптацыя запазычанняў магла адбывацца ў рускай мове, з якой яны ў асіміляванай форме засвойваліся старабеларускай мовай («кітайка»). Назвы некаторых каштоўных тканін звязваліся з уяўленнем пра багацце і прыгажосць, што прыводзіла да пераходу іх у разрад агентыўных назоўнікаў («камочка»). Заканамернай з’яўляецца семантычная эвалюцыя назваў тканін, якая прыводзіла да набыцця імі новага пераноснага значэння і ўжывання іх як абазначэнняў адзення («кітайка»). Канкурыраванне сінанімічных назваў «кітайка – сарафан» мела сваім вынікам распад сінанімічнай пары і замацавання ў якасці нарматыўнай адной назвы («сарафан»).